Hamisi alipata chumba cha kushare kupitia noticeboard ya duka la photocopy karibu na terminal ya Mtoni. Kilikuwa mbali zaidi na campus kuliko alivyotaka, lakini deposit ilikuwa ndogo kuliko hostel na landlord hakuhitaji malipo ya miezi miwili mbele.
Alipofika kukiona, chumba kilikuwa na vitanda viwili vya chuma, dirisha moja lililotazama ukuta wa nyumba jirani na shelf iliyotengenezwa kwa mbao za crate. Mwanafunzi aliyekuwa ndani, Musa, alisema alisoma refrigeration mwaka wa pili.
“Bus stop iko dakika saba,” Musa alisema. “Asubuhi ukichelewa dakika tano tu, utangoja nyingine.”
Hamisi akauliza, “Campus mpaka hapa ni muda gani?”
“Kwa siku nzuri, dakika arobaini. Kwa mvua, usiulize.”
Hamisi alifanya hesabu kichwani. Bado ilionekana nafuu kuliko hostel.
Jioni alirudi nyumbani kuchukua blanket, nguo chache na screwdriver set ndogo. Juma hakupenda.
“Unaenda kuishi mbali ili uokoe nini?”
“Deposit.”
“Na fare?”
“Nitapanga.”
Amina alimwangalia. “Tumeacha neno hilo jana.”
Hamisi akacheka kidogo. “Nitaandika.”
Akaandika kwenye daftari: rent ya chumba, fare ya kwenda na kurudi, chakula, emergency. Namba ya siku moja haikutisha. Namba ya mwezi ilianza kuuma.
Halima akasema, “Usiangalie tu pesa. Angalia muda.”
Hamisi alijibu, “Nikiamka mapema, sawa.”
Siku ya kwanza aliamka saa kumi na moja alfajiri. Minibus ya kwanza ilifika ikiwa karibu imejaa. Alisimama mlango wa nyuma akiwa ameshika backpack juu ya kifua. Alifika campus kabla ya practical kwa dakika ishirini.
Alihisi ameshinda.
Siku ya pili, gari moja liliharibika katikati ya route. Abiria wakashuka na kutafuta lingine. Hamisi alifika dakika tano kabla ya lecturer.
Siku ya tatu mvua ilinyesha.
Maji yalijaa kwenye road ya chini karibu na soko. Route ikabadilishwa. Minibus yao ikapitia barabara ndefu ya viwandani. Hamisi aliangalia saa kila baada ya dakika mbili.
Musa, aliyekuwa amekaa mbele, akasema, “Usiangalie sana. Haitafanya bus iruke.”
“Practical yangu inaanza saa mbili.”
“Na yangu saa tatu.”
Hamisi akamchukia kwa utulivu wake.
Alishuka karibu na campus na kukimbia. Viatu vyake vilikuwa vimejaa maji. Alifika lab akiwa anapumua kwa nguvu.
Mlango ulikuwa umefungwa.
Kwenye glass kulikuwa na notice: *Practical session in progress — no entry after safety briefing.*
Hamisi aligonga mara moja. Teaching assistant alimwona kupitia dirisha na akatikisa kichwa.
Hamisi alikaa kwenye bench nje.
Baada ya dakika kumi Kelvin alitokea corridor akiwa na file.
“Umechelewa?”
Hamisi akasema, “Route.”
Kelvin akaketi karibu naye. “Mimi leo siingii hostel office tena.”
“Kwa nini?”
“Nyumbani tumefanya decision.”
“Gani?”
“Kama aid haiji kabla ya deadline yetu, narudi. Hakuna mkopo.”
Hamisi alimwangalia. “Unaweza kuacha?”
Kelvin akamkazia macho. “Naweza. Sitaki, lakini naweza.”
“Kwa nini msikopeshe kidogo?”
“Baba yangu ana garage. Ana deni la compressor tayari. Akiongeza jingine kwa ajili yangu, biashara inakuwa risk. Tumekubaliana ceiling.”
Hamisi akafikiria diagnostic meter ya Juma.
Kelvin akaendelea, “Kila mtu anaambiwa education ni investment. Lakini investment haimaanishi uweke kila kitu mezani bila limit.”
Hamisi hakujibu.
Kelvin akauliza, “Wewe umeweka limit?”
“Tunajaribu.”
“Jaribu haraka.”
Teaching assistant alipotoka baada ya session, alimwambia Hamisi angeweza kujiunga na makeup practical ikiwa nafasi itapatikana.
“Lakini hii ni mara ya pili attendance yako imekuwa unstable,” alisema.
Hamisi akasema, “Nimehamia mbali kidogo.”
“Hilo ni jambo lako, lakini lab safety haitabadilika.”
Hamisi alijua hakuwa anadharauliwa. Hilo lilifanya ukweli huo uumize zaidi.
Mchana alikaa library na kuhesabu commute ya wiki. Fare ya siku, muda wa safari, breakfast aliyokosa, na practical aliyopoteza. Chumba cha bei nafuu kilikuwa kimehamisha gharama kutoka deposit kwenda kila siku.
Amina alipompigia simu, Hamisi hakusema “niko sawa.”
Alisema, “Chumba ni cheap, lakini route ni expensive kwa muda.”
Amina akasema, “Andika.”
“Nimeandika.”
Juma alipopata taarifa, akasema, “Rudi nyumbani basi.”
“Na fare kutoka nyumbani ni mbaya zaidi.”
“Basi hostel.”
“Deposit bado.”
Juma akanyamaza.
Hamisi akasema, “Hiyo ndiyo point. Kila option inahamisha tatizo.”
Jioni alirudi kwenye chumba na Musa. Walipita duka la chakula; Hamisi hakununua dinner kamili, akachukua chai na maandazi mawili ili kuokoa.
Musa akasema, “Usijiumize kwa fare halafu ukose nguvu lab.”
Hamisi akamjibu, “Najua.”
Lakini hakujua jinsi ya kutengeneza namba zipungue bila kitu kingine kuongezeka.
Usiku huo aliweka alarm tatu. Ya kwanza saa kumi na nusu, ya pili dakika tano baadaye, ya tatu karibu na muda wa kutoka. Alilala akiwa na viatu karibu na kitanda ili asipoteze muda asubuhi. Hata hivyo hakulala kwa utulivu. Kila sauti ya gari nje ilimfanya afikirie kwamba amechelewa.
Kesho yake aliamka mapema zaidi. Mvua ilikuwa imeacha, lakini minibus ilichelewa. Dereva alijaza abiria mpaka watu wakaanza kulalamika. Hamisi alishika simu na kufuatilia dakika zikikatika. Alipofika karibu na campus, alishuka kabla ya kituo na kukimbia njia iliyobaki.
Alifika dakika tatu baada ya practical kuanza.
Mlango ulikuwa umefungwa tena.
Safari hii hakugonga.
Alisimama nje, backpack ikiwa nzito mabegani. Karibu naye kulikuwa na mwanafunzi mwingine aliyekuwa amechelewa kutoka upande mwingine wa mji. Msichana huyo alisema amebadilisha magari matatu tangu alfajiri kwa sababu route yao ilikuwa na mgomo wa madereva.
“Hostel umejaribu?” Hamisi akauliza.
“Deposit,” msichana akasema tu.
Neno moja lilitosha.
Walisimama pamoja bila kujuana. Hamisi akagundua tatizo lake lilikuwa na sura ya watu wengi: mtu anaokoa cash kwa kulipa rent ndogo, halafu analipa kwa saa; mwingine anaokoa deni la familia, halafu analipa kwa attendance; mwingine anakaa karibu campus lakini anakosa chakula ili afikishe deposit. Mfumo haukuwatoza wote invoice moja, lakini ulitoza tofauti zao.
Baada ya muda teaching assistant alitoka na kumuona Hamisi tena.
“Makeup list yako bado haijathibitishwa,” alisema. “Ukikosa session nyingine, itakuwa academic issue, si transport issue.”
Hamisi alihisi jibu likipanda kooni—kwamba transport ndiyo ilikuwa academic issue yake. Lakini hakulitoa kama hasira. Aliuliza, “Naweza kupata hiyo warning kwa email?”
Assistant akamwangalia. “Kwa nini?”
“Nataka kujua consequence rasmi.”
“Okay. Nitakutumia.”
Hamisi akatambua alikuwa ameanza kubadilika. Zamani angeomba msamaha, akajilaumu, kisha akajaribu kulala kidogo zaidi. Sasa alitaka kila mfumo useme wazi mpaka wake.
Aliporudi chumbani jioni, Musa alikuwa akihesabu fare yake pia. Akamwonyesha Hamisi karatasi yenye wiki nne za usafiri.
“Room hii ni cheap tu kama muda wako ni free,” Musa alisema.
Hamisi akajibu, “Na muda wangu si free tena.”
Akaongeza kwenye daftari column mpya: COST YA MUDA. Hakuweza kuiweka kwa shilingi sahihi, lakini aliandika practical mbili, breakfast mbili, saa za kusubiri, na makeup risk.
Kisha akafungua simu kuangalia email ya provisional registration.
Notification nyingine ikaingia kutoka hostel office.
Hamisi aliisoma akiwa bado anafikiria mlango wa lab uliofungwa:
**Hostel waitlist itafungwa kesho saa kumi na mbili jioni.**
---